Maple syrup urine disease (MSUD)
Maple syrup urine disease (MSUD) is een stofwisselingsziekte. Iemand met MSUD kan sommige stoffen uit het eten niet goed veranderen in stoffen die je lichaam nodig heeft. Daardoor komen er te veel van deze stoffen in het lichaam. Dit kan voor schade zorgen in de hersenen en in andere organen. De oorzaak is een afwijking in een gen. Het verschilt per persoon hoeveel klachten iemand heeft.
Meestal beginnen de klachten binnen enkele dagen na de geboorte. Vaak hebben baby’s dan problemen met eten of geven ze veel over. Ook kunnen ze weinig energie hebben. Soms maken ze meer onbedoelde, herhalende bewegingen met hun armen en benen als baby’s van dezelfde leeftijd.
De plas van kinderen met MSUD kan zoet ruiken. Daar komt de naam ook vandaan: “maple syrup” is het Engelse woord voor ahornsiroop.
Als een kind geen behandeling krijgt, kan hij of zij problemen krijgen met ademen, last krijgen van epilepsie of in coma raken. Dat kan soms ook gebeuren bij kinderen die wel behandeld worden, bijvoorbeeld als ze een infectie of koorts hebben. Sommige kinderen krijgen door de schade aan de hersenen en andere organen een achterstand in de ontwikkeling. Kinderen met MSUD kunnen door de klachten overlijden.
Soms beginnen de klachten niet gelijk na de geboorte, maar als de kinderen wat ouder zijn. Dan zijn de klachten vaak milder. Maar als MSUD niet behandeld wordt, kunnen deze kinderen alsnog een achterstand in de ontwikkeling en andere problemen met de gezondheid krijgen.
Heb je een vraag? erfolijn
erfocentrum.nl (subject: Vraag, body: Mail%20ons%20uw%20vraag%3B%20binnen%205%20werkdagen%20ontvangt%20u%20een%20antwoord.%20%0A%0AMijn%20vraag%20is%3A%20%0A) (Mail) ons.
-
Andere namen voor deze ziekte
Branched chain ketoaciduria
BCKD deficiency
Vertakte keten-ketozuurdehydrogenasedeficiëntie -
Hoe wordt deze ziekte vastgesteld?
In Nederland krijgen de meeste baby’s vlak na de geboorte de hielprik. Hiermee worden ze op verschillende ziekten gecontroleerd. Ook MSUD zit in die controle. Als vroeg bekend is dat een baby MSUD heeft, dan kan de behandeling zo snel mogelijk beginnen. Zo kunnen dokters eventuele schade bij het kind zo klein mogelijk houden.
Dokters kunnen denken dat het om MSUD gaat als een kind de klachten heeft die hierboven staan. Vaak worden ook het bloed en de plas onderzocht. Dokters kunnen zeker weten dat het om deze aandoening gaat door DNA-onderzoek te doen.
Meer informatie over hoe stofwisselingsziekten vastgesteld worden, kun je lezen op de website stofwisselingsziekten.nl.
-
Is er behandeling voor deze ziekte?
MSUD kan niet genezen, maar kan meestal wel goed behandeld worden. Dat gebeurt met medicijnen en met een speciaal dieet. Een dokter en diëtist helpen mensen hierbij.
Als een kind met MSUD een infectie of koorts heeft, is het vaak nodig de behandeling aan te passen. Soms moet een kind daarvoor in het ziekenhuis blijven.
Op de website stofwisselingsziekten.nl vind je meer informatie over de behandeling.
-
Hoe vaak komt het voor?
In Nederland wordt per jaar gemiddeld één kind met MSUD geboren.
-
Wat is de oorzaak van deze ziekte?
De oorzaak van MSUD is een afwijking in het BCKDHA-gen, BCKDHB-gen of DBT-gen.
Het BCKDHA-gen ligt op chromosoom 19, op de lange (q) arm op plek 13.2 (19q13.2). Het BCKDHB-gen ligt op chromosoom 6, op de lange (q) arm op plek 14.1 (6q14.1). En het DBT-gen ligt op chromosoom 1, op de korte (p) arm op plek 21.2 (1p21.2).Door een fout in één van deze genen kunnen bepaalde stoffen uit het eten niet goed worden veranderd in stoffen die je lichaam nodig heeft. Dan komen er te veel van deze stoffen in het lichaam. Dit kan voor schade zorgen in de hersenen en in andere organen. Dit zorgt voor de kenmerken van MSUD.
-
Is deze ziekte erfelijk?
Ja, MSUD is erfelijk. Iemand kan de aandoening krijgen als hij of zij het gen met de fout van beide ouders erft. Dit noemen we autosomaal recessieve overerving.
-
Kinderwens
Heb je kans op (nog) een kind met MSUD en wil je een kind? Dan heb je misschien verschillende keuzes. Je kunt erover praten met je dokter. Als het nodig is, dan kan je dokter je verwijzen naar een erfelijkheidsarts. Een erfelijkheidsarts kan informatie op maat geven. Het gesprek over de verschillende keuzes kun je voorbereiden.
Wil je misschien embryoselectie (PGT) laten doen? Dan kun je dat met een gynaecoloog of erfelijkheidsarts bespreken. Deze arts kan je misschien verwijzen naar PGT Nederland. De artsen van PGT Nederland kunnen je vertellen of PGT mogelijk is.
Heb je als vrouw MSUD en wil je een kind? Praat er dan over met je dokter voordat je zwanger wordt. De dokter kan je vertellen welke risico’s er kunnen zijn tijdens een zwangerschap en wat je eraan kunt doen. Misschien moet je behandeling aangepast worden, of krijg je extra controles.
-
Meer info voor patiënten
- Stofwisselingsziekten.nlInformatie en lotgenotencontact
- Maple syrup urine diseaseInformatie voor ouders van een kind bij wie bij de hielprik een afwijkende uitslag is gevonden (RIVM)
- Familie vertellen over het dragerschap voor een stofwisselingsziekteInformatie en tips
- MedlinePlus GeneticsInformatie in het Engels
- Genetic and Rare Diseases Information Center (GARD)Informatie in het Engels, met een overzicht van hoe vaak bepaalde kenmerken voorkomen
- Filmpje: Grayson McGill's storyToen hij getest werd voor een hartoperatie ontdekten artsen dat hij MSUD heeft. Engels gesproken en automatisch ondertiteld. Uit 2013.
-
Meer info voor artsen
- Spiekboekje Hielprikscreening (RIVM, 2025)Informatie voor professionals over de ziekten
- Dragerschapstest voor een recessieve aandoening
- Richtlijn Preconceptie Dragerschapsonderzoek (PDO) voor hoogrisicogroepen (Federatie Medisch Specialisten)
- INVESTAchtergrondinformatie, expertisecentra en noodprotocollen. INVEST = Internisten voor Volwassenen met een Erfelijke Stofwisselingziekte
- Orphanet
- OMIMFenotypische reeks
- GeneReviews
-
Expertisecentra
- Expertisecentra speciaal voor deze aandoening:
- Geen expertisecentra gevonden speciaal voor deze aandoening.
- Expertisecentra voor vormen van deze aandoening:
- Geen expertisecentra gevonden voor vormen van deze aandoening.
- Expertisecentra voor de groep van aandoeningen waar deze aandoening ook bij hoort:
-
- Erasmus MC Expertisecentrum voor Lysosomale en Metabole Ziekten
- Erasmus MC - Erasmus Medisch Centrum - Centrum voor Lysosomale en Metabole Ziekten
- Dr. Molewaterplein 40
- 3015 GD ROTTERDAM
- +31 (0)10 704 4840
- metaboolcentrum@erasmusmc.nl
- Orpha.net Expertlink
-
- AECO - Amsterdam UMC Expertisecentrum Ontwikkelingsstoornissen
- Amsterdam UMC, locatie AMC - Kinderpolikliniek Klinische Genetica
- Meibergdreef 9
- 1105 AZ AMSTERDAM
- +31 (0)20 566 8000
- Orpha.net Expertlink
-
- Erasmus MC Expertisecentrum voor Erfelijke Neurocognitieve Ontwikkelingsstoornissen
- Erasmus MC - Erasmus Medisch Centrum - Afdeling Algemene Kindergeneeskunde
- Dr. Molewaterplein 40
- 3015 GD ROTTERDAM
- +31 (0)10 703 6146
- secretariaatalkg@erasmusmc.nl
- Orpha.net Expertlink
-
- UMC Utrecht Expertisecentrum voor Zeldzame Genetische Aandoeningen met Ontwikkelingsachterstand
- UMC Utrecht - Universitair Medisch Centrum Utrecht - UMC Utrecht
- Heidelberglaan 100
- 3584 CX UTRECHT
- +31 (0)88 755 5555
- info@umcutrecht.nl
- Orpha.net Expertlink
-
- Amsterdam UMC Expertisecentrum voor Erfelijke Metabole Ziekten
- Amsterdam UMC - Amsterdam UMC
- Meibergdreef 9
- 1105 AZ AMSTERDAM
- +31 (0)20 566 9111
- ecza@amsterdamumc.nl
- Orpha.net Expertlink
-
- Radboudumc Expertisecentrum voor Aangeboren Ontwikkelingsstoornissen
- Radboudumc - Radboud universitair medisch centrum - Sectie Klinische Genetica
- Geert Grooteplein-Zuid 10
- 6525 GA NIJMEGEN
- +31 (0)24 361 3946
- erfelijkheid@radboudumc.nl
- Orpha.net Expertlink
-
- LUMC-Juliana Kinderziekenhuis-Reinier de Graaf Gasthuis Expertisecentrum voor Zeldzame Aangeboren Afwijkingen en Verstandelijke Beperking
- LUMC - Leids Universitair Medisch Centrum - LUMC - Leids Universitair Medisch Centrum
- Albinusdreef 2
- 2333 ZA LEIDEN
- +31 (0)71 526 9111
- Orpha.net Expertlink
-
- LUMC-Juliana Kinderziekenhuis-Reinier de Graaf Gasthuis Expertisecentrum voor Zeldzame Aangeboren Afwijkingen en Verstandelijke Beperking
- HagaZiekenhuis, locatie Juliana Kinderziekenhuis - Juliana Kinderziekenhuis
- Els Borst-Eilersplein 275
- 2545 AA DEN HAAG
- +31 (0)70 210 0000
- Orpha.net Expertlink
-
- LUMC-Juliana Kinderziekenhuis-Reinier de Graaf Gasthuis Expertisecentrum voor Zeldzame Aangeboren Afwijkingen en Verstandelijke Beperking
- Reinier de Graaf Gasthuis - Reinier de Graaf Gasthuis
- Reinier de Graafweg 5
- 2625 AD DELFT
- +31 (0)15 260 3060
- Orpha.net Expertlink
-
Updatedatum
28 september 2026
