DNA-onderzoek voor medicijnen

Je lever zorgt ervoor dat medicijnen door je lichaam gebruikt kunnen worden. En later weer uit je lichaam verdwijnen. Dat gaat bij sommige mensen wat sneller of juist langzamer dan gemiddeld.

Dat verschil in hoe snel je lichaam een medicijn gebruikt, kan bijvoorbeeld komen door je leefstijl, zoals wat je eet en of je rookt. Maar het kan ook komen door je genen. Er zijn verschillende varianten in de genen die bepalen hoe je lever werkt. De varianten die jij hebt, bepalen hoe snel je lichaam een bepaald medicijn gebruikt.

Als je lichaam een medicijn langzamer gebruikt dan gemiddeld, kan er meer van dat medicijn in het bloed blijven zitten dan de bedoeling is. Dan kan je meer bijwerkingen krijgen. Of als je lichaam een bepaald medicijn sneller gebruikt dan gemiddeld, kan er te weinig medicijn in het bloed zitten. Dan werkt het misschien niet goed of niet goed genoeg.

Het kan per medicijn verschillen hoe snel of langzaam je lichaam dat medicijn gebruikt.

Een arts kan soms farmacogenetisch onderzoek laten doen. Vaak gebeurt dat als iemand veel bijwerkingen heeft. Of als een medicijn niet goed genoeg werkt. Voor deze medicijnen is er onderzoek mogelijk.

Heeft iemand een variant in de genen waardoor sommige medicijnen sneller of minder snel door het lichaam worden gebruikt? Dan kan de arts de hoeveelheid van die medicijnen soms aanpassen of een ander medicijn geven.

Soms wordt er al farmacogenetisch onderzoek gedaan voordat iemand met een medicijn begint. Dan kan de arts van tevoren beter inschatten of het medicijn op de goede manier zal werken.

Soms kan een farmacogenetische test niet verklaren waarom een medicijn niet goed werkt. Dan kan het ook door iets anders komen dan door een variant in de genen. Bijvoorbeeld door je leefstijl of doordat je verschillende medicijnen gebruikt die op elkaar invloed hebben.

De arts van wie die je de medicijnen krijgt, kan het farmacogenetisch onderzoek voor je aanvragen. Het onderzoek wordt gedaan met bloed, speeksel of wangslijm. Je arts stuurt dit op naar een speciaal laboratorium. Er zijn verschillende laboratoria die dit onderzoek doen. Als de uitslag er is, dan bespreekt je dokter die met je.

Hoeveel farmacogenetisch onderzoek kost, hangt af van hoeveel varianten in genen onderzocht worden. Het kan ook afhangen van het laboratorium waar het onderzoek wordt gedaan.

Als je arts vindt dat het onderzoek nodig is én als je al begonnen bent met het medicijn krijg je het onderzoek meestal vergoed door de zorgverzekeraar. Dat kun je voor de zekerheid vragen aan je zorgverzekeraar. De kosten kunnen afgaan van je eigen risico als je dat nog niet hebt gebruikt.

Als een arts dit onderzoek laat doen voordat je begint met het medicijn, dan vergoedt de zorgverzekeraar de kosten vaak niet. Je kunt aan je zorgverzekeraar vragen of dat bij jou ook zo is.

Je kunt ook voor meerdere medicijnen in één keer onderzoek laten doen. Dan krijg je een farmacogenetisch profiel of DNA-paspoort. Daarin staat of je varianten in je genen hebt die ervoor zorgen dat sommige medicijnen sneller of juist minder snel door je lichaam opgeruimd worden. Hiermee kan je arts soms vooraf bepalen of je misschien meer of minder van een bepaald medicijn nodig hebt. Er zijn verschillende ziekenhuizen waar je zo’n profiel kunt laten maken. 

Je kunt ook meer lezen over farmacogenetische testen op Thuisarts.nl.

Heb je een vraag? erfolijnerfocentrum.nl (body: Mail%20ons%20uw%20vraag%3B%20binnen%205%20werkdagen%20ontvangt%20u%20een%20antwoord.%20%0A%0AMijn%20vraag%20is%3A%20%0A) (Mail) ons. 

Updatedatum: 27 augustus 2026