Situs inversus
Situs inversus is een aangeboren aandoening. Hierbij zitten de organen in de borstkas en buik aan de andere kant van het lichaam dan normaal. Het hart zit dan bijvoorbeeld rechts in het lichaam in plaats van links.
Dat kan zo zijn met alle organen in de buik en borstkas: het hart, de longen, lever, galblaas, milt, maag en de darmen. Als alle organen aan de andere kant (gespiegeld) zitten, heet het situs inversus totalis. Als het om een paar organen gaat, heet dit heterotaxie. Bij iemand kan ook alléén het hart aan de andere kant liggen, dan heeft iemand dextrocardie.
Vroeg in de zwangerschap moeten de organen van het ongeboren kind naar de juiste plek in de buik en borstkas gaan. Bij situs inversus gaan organen die normaal links liggen naar rechts, en andersom. We weten niet precies waarom dat gebeurt. Wel weten we dat sommige dingen de kans op situs inversus bij de baby groter maken, zoals wanneer de moeder diabetes heeft.
Meestal hebben mensen met situs inversus geen klachten. Dan wordt vaak toevallig ontdekt dat iemand het heeft. Maar soms hebben mensen met situs inversus afwijkingen, bijvoorbeeld aan het hart, de milt, de lever, de darmen (bijvoorbeeld malrotatie) of bepaalde bloedvaten. Dan kunnen ze daar klachten van hebben. Dit soort afwijkingen komen vaker voor als er maar enkele organen gespiegeld zijn (heterotaxie).
Soms is situs inversus een kenmerk van een andere aandoening. Ongeveer de helft van de mensen met primaire ciliaire dyskinesie (PCD) heeft ook situs inversus. Als iemand PCD én situs inversus heeft, wordt dat Kartagener syndroom genoemd.
Heb je een vraag? erfolijn
erfocentrum.nl (subject: Vraag, body: Mail%20ons%20uw%20vraag%3B%20binnen%205%20werkdagen%20ontvangt%20u%20een%20antwoord.%20%0A%0AMijn%20vraag%20is%3A%20%0A%0A) (Mail) ons.
-
Andere namen
Complete situs inversus
Heterotaxie
Dextrocardie
Situs ambiguus
Situs inversus totalis
situs inversus viscerum
Situs inversus abdominus
Heterotaxy syndrome
Dextrocardia -
Hoe wordt het vastgesteld?
Een arts kan situs inversus vaststellen door lichamelijk onderzoek te doen. Door een echo te maken, een MRI-scan of CT-scan te doen, weten artsen zeker dat het om deze aandoening gaat.
Omdat de meeste mensen met situs inversus geen klachten hebben, wordt het vaak toevallig ontdekt. Bijvoorbeeld als er om een andere reden een echo of scan gemaakt wordt van de buik en/of de borstkas. -
Is er een behandeling?
Situs inversus gaat niet over. Meestal is er geen behandeling nodig omdat iemand geen klachten heeft.
Soms hebben mensen met situs inversus afwijkingen aan het hart, de milt, de lever, de darmen of bepaalde bloedvaten. Dan kunnen ze daar klachten van hebben. Dit soort afwijkingen komen vaker voor als er maar enkele organen gespiegeld zijn (heterotaxie).
Als iemand klachten heeft kan een arts bepalen of er een behandeling nodig is. En welke behandeling dat kan zijn.
-
Hoe vaak komt het voor?
Ongeveer 1 op de 10.000 mensen wordt met situs inversus geboren.
Omdat de meeste mensen met situs inversus geen klachten hebben, wordt het vaak toevallig ontdekt. Daarom weten we niet precies om hoeveel mensen het gaat.
-
Wat is de oorzaak?
Soms is situs inversus een kenmerk van een andere aandoening, zoals van het Kartagener syndroom.
Je kunt ook alleen situs inversus hebben. Het is dan niet bekend waarom de organen aan de andere kant van het lichaam zitten. -
Is het erfelijk?
Meestal heeft één persoon in een familie situs inversus. Maar soms hebben meerdere familieleden deze aandoening.
Als situs inversus een kenmerk is van een andere aandoening, bepaalt deze aandoening of en hoe het erfelijk is. -
Kinderwens
Heb je situs inversus als deel van een andere aandoening? Of zijn er verschillende familieleden met situs inversus? En wil je een kind? Je kunt erover praten met je dokter. Een dokter kan je verwijzen naar een erfelijkheidsarts. Een erfelijkheidsarts kan je mogelijk vertellen hoe groot de kans is dat je kind situs inversus kan krijgen.
Heb je als vrouw situs inversus, heterotaxie of dextrocardie en wil je zwanger worden? Dan kun je daarover praten met je dokter. Die kan je vertellen of er risico’s zijn tijdens een zwangerschap en wat je er aan kunt doen. -
Meer info voor patiënten
- Wat zijn de gevolgen van gespiegeld aangelegde organen?Informatie geschreven door kinderarts Frea Kruisinga (mei 2009)
- 'Al mijn organen- ook mijn hart- zitten aan de verkeerde kant'Mare (16) heeft situs inversus, haar tweelingzus niet. Uit 2024
- Wat als je lever aan de linkerkant van je lichaam zit?Artikel van Knack (België). Uit 2021
- Alle organen in spiegelbeeldFrank heeft het Kartagener syndroom. Dat is situs inversus en PCD. Uit 2022
- Rose werd 99, ook al zaten haar organen op de verkeerde plaatsArtikel van HLN (België) Uit 2019
- De organen van wijnsommelier Vincent (24) liggen in spiegelbeeld: 'Artsen schrikken als ze mijn dossier zien'Artikel van Nieuwsblad (België). Uit 2025
- Ikhebdat.nlInformatie voor kinderen
- Jeanine heeft dextrocardie: 'mijn hart zit gespiegeld'Interview op de website Hartenbank
- Heterotaxy syndrome (MedlinePlus Genetics)Bij heterotaxie liggen de organen niet allemaal gespiegeld. Mensen met heterotaxie kunnen gezondeidsproblemen hebben
- Situs inversus (Cleveland Clinic)Informatie in het Engels, met afbeeldingen
- Heterotaxy connectionAmerikaanse organisatie van mensen met situs inversus en heterotaxie. Voor lotgenotencontact en informatie in het Engels
-
Meer info voor artsen
- DextrocardieInformatie van de werkgroep Congenitale Cardiologie (Cordiaal, 2018)
- The genetics of situs inversus without primary ciliary dyskinesiaScientific Reports volume 10 (2020). Open Access te lezen
- Situs inversus totalis (Orphanet)
- Dextrocardia (Orphanet)
- Visceral heterotaxy (Orphanet)
- Heterotaxy (OMIM)Fenotypische reeks
- Dextrocardia (StatPearls)Informatie van de National Library of Medicine
-
Expertisecentra
- Expertisecentra speciaal voor deze aandoening:
- Geen expertisecentra gevonden speciaal voor deze aandoening.
- Expertisecentra voor vormen van deze aandoening:
- Geen expertisecentra gevonden voor vormen van deze aandoening.
- Expertisecentra voor de groep van aandoeningen waar deze aandoening ook bij hoort:
-
- CAHAL - Amsterdam UMC-LUMC Expertisecentrum voor Aangeboren Hartafwijkingen
- Amsterdam UMC - Amsterdam UMC
- Meibergdreef 9
- 1105 AZ AMSTERDAM
- +31 (0)20 566 9111
- ecza@amsterdamumc.nl
- Orpha.net Expertlink
-
- UMCG Expertisecentrum voor Kinderen en Volwassenen met een Aangeboren Hartafwijking
- UMCG - Universitair Medisch Centrum Groningen - UMCG - Universitair Medisch Centrum Groningen
- Hanzeplein 1
- 9713 GZ GRONINGEN
- +31 (0)50 361 6161
- Orpha.net Expertlink
-
- Erasmus MC Expertisecentrum voor Aangeboren Hartafwijkingen
- Erasmus MC - Erasmus Medisch Centrum - Erasmus MC - Erasmus Medisch Centrum
- Dr. Molewaterplein 40
- 3015 GD ROTTERDAM
- +31 (0)10 704 0704
- info@erasmusmc.nl
- Orpha.net Expertlink
-
- UMC Utrecht Expertisecentrum voor Aangeboren Hartafwijkingen
- UMC Utrecht - Universitair Medisch Centrum Utrecht - UMC Utrecht
- Heidelberglaan 100
- 3584 CX UTRECHT
- +31 (0)88 755 5555
- info@umcutrecht.nl
- Orpha.net Expertlink
-
- CAHAL - Amsterdam UMC-LUMC Expertisecentrum voor Aangeboren Hartafwijkingen
- LUMC - Leids Universitair Medisch Centrum - LUMC - Leids Universitair Medisch Centrum
- Albinusdreef 2
- 2333 ZA LEIDEN
- +31 (0)71 526 9111
- Orpha.net Expertlink
-
Updatedatum
13 augustus 2026
