Familiaire hypercholesterolemie (FH)
Iemand met familiaire hypercholesterolemie heeft meestal te veel cholesterol in het bloed. De oorzaak is een foutje in een gen. De kenmerken van FH kunnen van persoon tot persoon verschillend zijn. Sommige mensen met de erfelijke aanleg hebben een normale hoeveelheid cholesterol in het bloed.
Cholesterol is een stof die op vet lijkt. Je lichaam heeft cholesterol nodig als bouwsteen voor de cellen. Cholesterol is ook belangrijk bij het verteren van eten en bij het maken van hormonen.
Bij FH kan de lever niet genoeg cholesterol uit het bloed halen. Dan blijft er te veel in het bloed zitten. En dan kunnen bloedvaten dicht gaan zitten. Iemand kan daardoor al op jonge leeftijd problemen krijgen met het hart en met de bloedvaten. Als de bloedvaten die het hart zuurstof geven dicht gaan zitten, kan iemand een hartinfarct krijgen. Als dit gebeurt bij de bloedvaten in de hersenen, kan dat zorgen voor een herseninfarct (beroerte).
Bij iemand met FH kan cholesterol zich ook verzamelen:
- in de pezen van de spieren
- bij de gewrichten in de vingers en tenen
- op de bovenkant van de handen
- als een witte ring rond de iris van het oog
- in gele bolletjes in de huid rond de ogen
Heb je een vraag? erfolijn
erfocentrum.nl (body: Mail%20ons%20uw%20vraag%3B%20binnen%205%20werkdagen%20ontvangt%20u%20een%20antwoord.%20%0A%0AMijn%20vraag%20is%3A%20%0A) (Mail) ons.
-
Andere namen voor deze ziekte
Familial hypercholesterolemia
Familiale hypercholesterolemie
Homozygote familiale hypercholesterolemie
HoFH
Hyperlipoproteinemia Type IIA -
Hoe wordt deze ziekte vastgesteld?
Dokters kunnen denken aan familiaire hypercholesterolemie als iemand kenmerken heeft zoals die hierboven staan en door onderzoek van het bloed te doen. Door DNA-onderzoek te doen, weten ze zeker dat FH de oorzaak is van een te hoog cholesterol.
De Stichting LEEFH coördineert landelijk het DNA-onderzoek en familieonderzoek bij FH. De opsporing van patiënten en families gebeurt door huisartsen, internisten, cardiologen en erfelijkheidsartsen. Kijk voor meer informatie op de website van LEEFH.
-
Is er behandeling voor deze ziekte?
Dokters kunnen FH behandelen met medicijnen en met een dieet. Ook regelmatig bewegen en niet roken kunnen helpen om klachten te voorkomen.
Voor sommige mensen met FH is RNA-therapie mogelijk.
-
Hoe vaak komt het voor?
In Nederland heeft ongeveer 1 op 250 mensen FH.
-
Wat is de oorzaak van deze ziekte?
Er zijn 2 soorten cholesterol: LDL-cholesterol en HDL-cholesterol.
LDL-cholesterol zorgt er voor dat er cholesterol naar de organen gaat als er bijvoorbeeld schade in die organen gerepareerd moeten worden. Maar als er te veel LDL-cholesterol in het bloed zit, dan kan cholesterol blijven plakken aan de wanden van de bloedvaten.
HDL-cholesterol brengt cholesterol terug naar de lever. Daar wordt het cholesterol door de lever opgeruimd. HDL-cholesterol beschermt het lichaam tegen problemen met hart- en vaten.
Bij FH kan de lever niet genoeg LDL-cholesterol uit het bloed halen. Dan blijft er te veel LDL-cholesterol in het bloed en in het lichaam achter. Dan kunnen bloedvaten dicht gaan zitten en kan iemand hart- en vaatziekten krijgen. En het cholesterol kan zich op bepaalde plekken in het lichaam verzamelen.
De oorzaak van FH is een fout in een gen. Het gaat meestal om een fout in het LDLR-gen. Ook een fout in het APOB-gen, LDLRAP1-gen of PCSK9-gen kan zorgen voor FH.
Het LDLR gen ligt op chromosoom 19, op de korte (p) arm op plek 13.2 (19p13.2). Het APOB gen ligt op chromosoom 2, op de korte (p) arm op plek 24.1 (2p24.1). Het LDLRAP1 gen ligt op chromosoom 1, op de korte (p) arm op plek 36.11 (1p36.11). Het PCSK9 gen ligt op chromosoom 1, op de korte (p) arm op plek 32.3 (1p32.3).
Of iemand met FH klachten krijgt, kan ook afhangen van andere factoren zoals ongezond eten, overgewicht en of iemand rookt.
Sommige mensen met de erfelijke aanleg hebben een normale hoeveelheid cholesterol in het bloed.
-
Is deze ziekte erfelijk?
Ja, familiaire hypercholesterolemie is erfelijk. Meestal gaat dat zo dat je FH kunt krijgen als je van één van je ouders het gen met de fout erft. Dit heet autosomaal dominante overerving.
Bij sommige mensen met FH hebben de ouders allebei de autosomaal-dominante vorm van FH. Als iemand dan van de vader en van de moeder het gen met de fout erft, kan hij of zij ernstigere klachten van FH hebben.
FH kan ook op een andere manier erfelijk zijn: autosomaal recessief. Iemand kan dan FH krijgen als hij of zij van beide ouders het gen met de fout heeft gekregen. Zijn of haar ouders hebben zelf geen FH.
Er zijn ook andere factoren die een rol kunnen spelen bij FH zoals ongezonde voeding, overgewicht en roken.
Stichting LEEFH coördineert landelijk het DNA-onderzoek en familieonderzoek bij FH. De opsporing van patiënten en families gebeurt door huisartsen, internisten, cardiologen en erfelijkheidsartsen (klinisch genetici). Kijk voor meer informatie op de website van LEEFH.
Komt er FH in je familie voor en denk je er over na om DNA-onderzoek te laten doen? Deze keuzehulp helpt je na te denken over wel of geen onderzoek doen.
Er is ook een keuzekaart familiare hypercholestrolemie: wel of niet doen van DNA-onderzoek. -
Kinderwens
Heb je kans op een kind met FH en wil je een kind? Dan heb je misschien verschillende keuzes. Je kunt erover praten met je dokter. Als het nodig is, dan kan je dokter je verwijzen naar een erfelijkheidsarts. Een erfelijkheidsarts kan informatie op maat geven. Het gesprek over de verschillende keuzes kun je voorbereiden.
Op de website van LEEFH vind je informatie over kinderwens als je FH hebt.
-
Meer info voor patiënten
- LEEFHInformatie over FH, onderzoek binnen de familie, hoe je kunt testen op FH, de behandeling én hoe je er in het dagelijks leven mee omgaat.
- Erfelijkehartziekten.nl Informatie voor patiënten. Erfelijkheidsonderzoek en adviezen voor familieleden
- Aanvragen testpakketIn overleg met de (huis)arts kan er DNA-diagnostiek naar FH worden gedaan
- FH zorg in de regioBij een LEEFH centrum kan je terecht met vragen over FH
- Familiaire hypercholesterolemieInformatie van de Hartstichting
- Beeldverhaal Hartziekte in de familieEenvoudig filmpje over wat je kunt doen als er in je familie een hartziekte voorkomt
- Jannie heeft erfelijk hoog cholesterol: 'Ik slik al vanaf mijn 11e medicijnen'Haar vader overleed toen hij 36 jaar was. Door erfelijkheidsonderzoek in de familie weet ze al vanaf haar 11e dat ze FH heeft.
- Ik heb datInformatie voor kinderen.
- Filmpje: Familiaire Hypercholesterolemie (LEEFH)Arts-onderzoeker S. Ibrahim (AmsterdamUMC) legt uit wat het is, vertelt over de onderzoeken en wat je er aan kunt doen. Uit 2022
- Filmpje: Hoog cholesterol kan erfelijk zijn (LEEFH)John, Carla, Marion en Miranda vertellen over FH in hun familie en hoe ze daar mee omgaan. Uit 2019
- Familiaire hypercholesterolemie (FH) en verzekerbaarheid (2024)Informatie van het Verbond van Verzekeraars
- MedlinePlus GeneticsInformatie in het Engels
- Genetic and Rare Diseases Information Center (GARD)Informatie in het Engels over homozygote FH
-
Meer info voor artsen
- Richtlijn erfelijke dyslipidemie in de 2e en 3e lijn (Federatie Medisch Specialisten)
- Verwijsindicaties voor erfelijke hart- en vaatziektenArtsengenetica.nl
- Erfelijkehartziekten.nlInformatie voor zorgverleners over FH
- Familiaire hypercholesterolemie en premature artherosclerose (Artsengenetica.nl)
- LEEFHInformatie voor zorgverleners
- Aanvragen testpakketVoor DNA-diagnostiek naar FH
- Dr. Albert Wiegman on FH: knowledge, hope and early detection (Vrouwenhart.nl)Met info over de kans op de aandoening voor een kind met 1 of 2 ouders met FH. Uit 2025
- Homozygous familial hypercholesterolemia (Orphanet)
- Familial Hypercholesterolemia (GeneReviews)
- Familial Hypercholesterolemia (StatPearls)
-
Expertisecentra
- Expertisecentra speciaal voor deze aandoening:
- Geen expertisecentra gevonden speciaal voor deze aandoening.
- Expertisecentra voor vormen van deze aandoening:
- Geen expertisecentra gevonden voor vormen van deze aandoening.
- Expertisecentra voor de groep van aandoeningen waar deze aandoening ook bij hoort:
-
- UMC Utrecht Expertisecentrum voor Genetische Hyperlipidemie
- UMC Utrecht - Universitair Medisch Centrum Utrecht - Polikliniek Vasculaire Geneeskunde
- Heidelberglaan 100
- 3584 CX UTRECHT
- +31 (0)88 755 6312
- poli-vasculaire@umcutrecht.nl
- Orpha.net Expertlink
-
- Amsterdam UMC Expertisecentrum voor Erfelijke Metabole Ziekten
- Amsterdam UMC - Amsterdam UMC
- Meibergdreef 9
- 1105 AZ AMSTERDAM
- +31 (0)20 566 9111
- ecza@amsterdamumc.nl
- Orpha.net Expertlink
-
- Erasmus MC Expertisecentrum voor Zeldzame Erfelijke Dyslipidemieën
- Erasmus MC - Erasmus Medisch Centrum - Erasmus MC - Erasmus Medisch Centrum
- Dr. Molewaterplein 40
- 3015 GD ROTTERDAM
- +31 (0)10 704 0704
- info@erasmusmc.nl
- Orpha.net Expertlink
-
- Erasmus MC Expertisecentrum voor Lysosomale en Metabole Ziekten
- Erasmus MC - Erasmus Medisch Centrum - Centrum voor Lysosomale en Metabole Ziekten
- Dr. Molewaterplein 40
- 3015 GD ROTTERDAM
- +31 (0)10 704 4840
- metaboolcentrum@erasmusmc.nl
- Orpha.net Expertlink
-
Updatedatum
16 november 2026
