Lesch-Nyhan syndroom
Kinderen met Lesch-Nyhan syndroom hebben meestal meerdere problemen. Meestal doen ze zichzelf pijn. Bijvoorbeeld ze bijten op hun lippen of op hun vingers. Soms zijn ze agressief naar anderen. Dan kunnen ze bijvoorbeeld slaan of schoppen. De oorzaak van deze stofwisselingsziekte is een afwijking in een gen. Lesch-Nylan syndroom komt bijna alleen voor bij jongens en mannen. Er zijn een paar meisjes en vrouwen met deze aandoening. De kenmerken kunnen van persoon tot persoon verschillend zijn. De meeste mensen hebben ernstige klachten, sommigen hebben milde kenmerken.
Baby’s met Lesch-Nyhan syndroom hebben vaak slappe spieren. Bij bijna alle kinderen gaan op jonge leeftijd hun armen en benen schokkerige bewegingen maken (dystonie). Ook maken ze soms steeds dezelfde bewegingen. De meeste kinderen leren niet lopen en ze zitten in een rolstoel. Sommige kinderen hebben problemen met slikken en daarom moeite met eten. Ook geven ze meestal meer over (spugen). Vaak wegen ze minder dan andere kinderen van hun leeftijd. De meeste kinderen met dit syndroom beginnen later met praten en vaak praten ze onduidelijk. De meesten hebben een milde tot matige verstandelijke beperking.
Bij Lesch-Nyhan syndroom zit er te veel urinezuur in het bloed. Daardoor kan deze stof gaan samenklonteren. Sommige kinderen krijgen dan last van nierstenen. Soms ontstaat er schade aan de nieren. Het urinezuur kan ook in de gewrichten gaan zitten. Vaak gaan de gewrichten op latere leeftijd pijn doen. Ook kunnen de gewrichten dik worden. Dat noemen we jicht.
Mensen met Lesch-Nyhan syndroom kunnen minder oud worden dan andere mensen.
Heb je een vraag? erfolijn
erfocentrum.nl (subject: Vraag, body: Mail%20ons%20uw%20vraag%3B%20binnen%205%20werkdagen%20ontvangt%20u%20een%20antwoord.%20%0A%0AMijn%20vraag%20is%3A%20%0A) (Mail) ons.
-
Andere namen voor deze ziekte
HGPRT deficiëntie
HPRT complete deficiency
Lesch-Nyhan syndrome
Total HPRT deficiency
Total hypoxanthine-guanine phosphoribosyl transferase deficiency
X-linked primary hyperuricemia -
Hoe wordt deze ziekte vastgesteld?
Dokters kunnen vaststellen dat het om Lesch-Nyhan syndroom gaat als een kind de kenmerken heeft zoals die hierboven staan, door onderzoek te doen van het bloed, de plas en een stukje huid (huidbiopt) en door DNA-onderzoek te doen.
-
Is er behandeling voor deze ziekte?
Lesch-Nyhan syndroom kan niet genezen. Met de behandeling proberen de dokters en andere behandelaars sommige kenmerken minder te maken. De hoeveelheid urinezuur in het bloed kan minder worden met medicijnen en door genoeg te drinken. De arts kan medicijnen geven tegen de dystonie. Medicijnen of bepaalde hulpmiddelen kunnen er voor zorgen dat iemand zichzelf minder pijn doet. Als er problemen met eten zijn, krijgen sommige kinderen voeding door een slangetje (sonde). Een logopedist kan helpen bij het zo goed mogelijk leren praten of bij het leren communiceren met plaatjes of gebaren.
-
Hoe vaak komt het voor?
Bijna alleen bij jongens en mannen hebben Lesch-Nyhan syndroom. Ongeveer 1 op de 380.000 mensen heeft deze aandoening.
-
Wat is de oorzaak van deze ziekte?
De oorzaak van Lesch-Nyhan syndroom is een afwijking in het HPRT1-gen. Dit gen ligt op het X-chromosoom, op de lange (q) arm op plek 26.2-26.3 (Xq26.2-q26.3).
Door de afwijking in dit gen krijgt iemand te veel van de stof urinezuur in het bloed.
Onderzoekers denken dat de afwijking in dit gen misschien een rol speelt bij de problemen met bewegen. Maar ze weten nog niet hoe de afwijking in dit gen zorgt voor de andere klachten van Lesch-Nyhan syndroom.
Soms heeft iemand milde klachten. Dan heeft iemand meer urinezuur in het bloed, maar niet zo veel als bij iemand die ernstige klachten heeft van het Lesch-Nyhan syndroom.
-
Is deze ziekte erfelijk?
Ja , het Lesch-Nyhan syndroom is erfelijk op een X-gebonden recessieve manier.
-
Kinderwens
Heb je kans op (nog) een kind met Lesch-Nyhan syndroom en wil je een kind? Dan heb je misschien verschillende keuzes. Je kunt erover praten met je dokter. Als het nodig is, kan hij of zij je verwijzen naar een erfelijkheidsarts. Een erfelijkheidsarts kan informatie op maat geven. Het gesprek over de verschillende keuzes kun je voorbereiden.
Wil je misschien embryoselectie (PGT) laten doen? Dan kun je dat met een gynaecoloog of erfelijkheidsarts bespreken. Deze arts kan je misschien verwijzen naar PGT Nederland. De artsen van PGT Nederland kunnen je vertellen of PGT mogelijk is.
-
Meer info voor patiënten
- Stofwisselingsziekten.nlInformatie van de VKS. Ook voor lotgenotencontact
- Praten over erfelijkheid: hoe vertel ik het mijn familie?Informatie en tips over hoe je kunt vertellen over dragerschap voor een stofwisselingsziekte
- KinderneurologieInformatie geschreven door een kinderneuroloog
- Lesch-Nyhan.orgInformatie in het Nederlands van de Internationale Studie-groep voor patiënten, familieleden en hulpverleners
- Filmpje: Davy heeft Lesch-Nyhan syndroomZijn ouders vertellen oa over hoe ze voorkomen dat hij zichzelf pijn doet. Engels gesproken en met automatische Engels ondertitels. Uit 2018
- MedlinePlus GeneticsInformatie in het Engels
-
Meer info voor artsen
- Lesch-Nyhan syndroomSamenvatting van een referaat in het kader van de AVG-opleiding en de opleiding Klinische Genetica ErasmusMC
- Medische begeleiding van mensen met het Lesch-Nyhan syndroom (maart 2015)Informatie en advies voor (huis-)arts en tandarts. Geschreven in het kader van de opleiding tot AVG-arts
- Lesch-Nyhan Disease International Study GroupLinks naar diagnose en behandeling
- Orphanet
- Lesch-Nyhan syndrome (OMIM)
- Lesch-Nyhan phenotype with normal HGPRT (OMIM)
- HPRT1 disorders (GeneReviews)Lesch-Nyhan syndroom is het ernstigste fenotype
-
Expertisecentra
- Expertisecentra speciaal voor deze aandoening:
- Geen expertisecentra gevonden speciaal voor deze aandoening.
- Expertisecentra voor vormen van deze aandoening:
- Geen expertisecentra gevonden voor vormen van deze aandoening.
- Expertisecentra voor de groep van aandoeningen waar deze aandoening ook bij hoort:
-
- UMCG Expertisecentrum voor Bewegingsstoornissen Groningen
- UMCG - Universitair Medisch Centrum Groningen - Polikliniek Neurologie
- Hanzeplein 1
- 9713 GZ GRONINGEN
- +31 (0)50 361 3500
- Orpha.net Expertlink
-
- Amsterdam UMC Expertisecentrum voor Zeldzame Pediatrische Aandoeningen van Nieren en Urinewegen
- Amsterdam UMC, locatie AMC - Polikliniek Kindernefrologie
- Meibergdreef 9
- 1105 AZ AMSTERDAM
- +31 (0)20 566 8000
- Orpha.net Expertlink
-
- UMC Utrecht Expertisecentrum voor Erfelijke en Aangeboren Nier- en Urinewegaandoeningen
- UMC Utrecht - Universitair Medisch Centrum Utrecht - Polikliniek Genetica
- Heidelberglaan 100
- 3584 CX UTRECHT
- +31 (0)88 755 3800
- erfadv@umcutrecht.nl
- Orpha.net Expertlink
-
- AECO - Amsterdam UMC Expertisecentrum Ontwikkelingsstoornissen
- Amsterdam UMC, locatie AMC - Kinderpolikliniek Klinische Genetica
- Meibergdreef 9
- 1105 AZ AMSTERDAM
- +31 (0)20 566 8000
- Orpha.net Expertlink
-
- Erasmus MC Expertisecentrum voor Erfelijke Neurocognitieve Ontwikkelingsstoornissen
- Erasmus MC - Erasmus Medisch Centrum - Afdeling Algemene Kindergeneeskunde
- Dr. Molewaterplein 40
- 3015 GD ROTTERDAM
- +31 (0)10 703 6146
- secretariaatalkg@erasmusmc.nl
- Orpha.net Expertlink
-
- UMC Utrecht Expertisecentrum voor Zeldzame Genetische Aandoeningen met Ontwikkelingsachterstand
- UMC Utrecht - Universitair Medisch Centrum Utrecht - UMC Utrecht
- Heidelberglaan 100
- 3584 CX UTRECHT
- +31 (0)88 755 5555
- info@umcutrecht.nl
- Orpha.net Expertlink
-
- CIMD-UMCU - UMC Utrecht-Bartiméus Expertisecentrum voor Erfelijke Metabole Ziekten
- UMC Utrecht - Universitair Medisch Centrum Utrecht - Polikliniek Metabole Ziekten
- Heidelberglaan 100
- 3584 CX UTRECHT
- +31 (0)88 755 4070
- kindermetabole@umcutrecht.nl
- Orpha.net Expertlink
-
- Radboudumc Expertisecentrum voor Aangeboren Ontwikkelingsstoornissen
- Radboudumc - Radboud universitair medisch centrum - Sectie Klinische Genetica
- Geert Grooteplein-Zuid 10
- 6525 GA NIJMEGEN
- +31 (0)24 361 3946
- erfelijkheid@radboudumc.nl
- Orpha.net Expertlink
-
- LUMC-Juliana Kinderziekenhuis-Reinier de Graaf Gasthuis Expertisecentrum voor Zeldzame Aangeboren Afwijkingen en Verstandelijke Beperking
- LUMC - Leids Universitair Medisch Centrum - LUMC - Leids Universitair Medisch Centrum
- Albinusdreef 2
- 2333 ZA LEIDEN
- +31 (0)71 526 9111
- Orpha.net Expertlink
-
- LUMC-Juliana Kinderziekenhuis-Reinier de Graaf Gasthuis Expertisecentrum voor Zeldzame Aangeboren Afwijkingen en Verstandelijke Beperking
- HagaZiekenhuis, locatie Juliana Kinderziekenhuis - Juliana Kinderziekenhuis
- Els Borst-Eilersplein 275
- 2545 AA DEN HAAG
- +31 (0)70 210 0000
- Orpha.net Expertlink
-
- LUMC-Juliana Kinderziekenhuis-Reinier de Graaf Gasthuis Expertisecentrum voor Zeldzame Aangeboren Afwijkingen en Verstandelijke Beperking
- Reinier de Graaf Gasthuis - Reinier de Graaf Gasthuis
- Reinier de Graafweg 5
- 2625 AD DELFT
- +31 (0)15 260 3060
- Orpha.net Expertlink
-
- Erasmus MC Expertisecentrum voor Lysosomale en Metabole Ziekten
- Erasmus MC - Erasmus Medisch Centrum - Centrum voor Lysosomale en Metabole Ziekten
- Dr. Molewaterplein 40
- 3015 GD ROTTERDAM
- +31 (0)10 704 4840
- metaboolcentrum@erasmusmc.nl
- Orpha.net Expertlink
-
- Amsterdam UMC Expertisecentrum voor Erfelijke Metabole Ziekten
- Amsterdam UMC - Amsterdam UMC
- Meibergdreef 9
- 1105 AZ AMSTERDAM
- +31 (0)20 566 9111
- ecza@amsterdamumc.nl
- Orpha.net Expertlink
-
Updatedatum
3 augustus 2026
