Neurofibromatose type 1 (NF1)
Neurofibromatose type 1 is een aandoening waarbij iemand bijna altijd goedaardige tumoren krijgt. Die tumoren heten neurofibromen. De oorzaak is een foutje in een gen. Neurofibromen kunnen op verschillende plekken in en op het lichaam ontstaan. Welke kenmerken en hoeveel klachten iemand heeft, verschilt van persoon tot persoon.
Bijna alle mensen met NF1 hebben:
- Lichtbruine platte vlekjes op de huid (cafe-au-lait vlekken). Iemand wordt ermee geboren of ze komen in de eerste jaren van het leven. Later krijgt iemand vaak sproetjes in de oksels en liezen
- Neurofibromen. Ze beginnen in de zenuwen of in het bindweefsel. Neurofibromen kunnen overal zitten, maar vaak ze zitten ze onder of op de huid. Meestal gebeurt dit vanaf de puberteit
- Onschuldige vlekjes in de iris van het oog (lisch noduli). Meestal heeft iemand daar geen last van. Ongeveer 90 van de 100 (90%) mensen met NF1 heeft deze vlekjes
Andere kenmerken die iemand met NF1 kan hebben:
- Ongeveer 15 tot 20 van de 100 (15 tot 20%) mensen krijgt een tumor in de oogzenuw (opticusglioom). Als er geen klachten zijn, is behandeling niet nodig. Maar hierdoor kan iemand slechter gaan zien of blind worden.
- Iemand kan grotere goedaardige tumoren krijgen (plexiforme neurofibromen). Die tumoren ontstaan uit grotere zenuwen of uit netwerken van zenuwen. Ze kunnen op andere weefsel in het lichaam gaan drukken, wat pijn kan gaan doen. Ook kan de tumor van goedaardig in kwaadaardig veranderen. Dit gebeurt bij ongeveer 10 van de 100 (10%) mensen.
- Sommige mensen met NF1 hebben een lichte verstandelijke beperking. Maar meestal heeft iemand een normale intelligentie. Wel kan iemand problemen met leren hebben en/of ADHD hebben.
- Afwijkingen van de botten. Bijvoorbeeld krom groeien van de rug (scoliose) en/of een kleinere lengte dan mensen van dezelfde leeftijd.
- Hoge bloeddruk.
- Vrouwen met NF1 hebben meer kans om borstkanker te krijgen dan vrouwen zonder deze aandoening .
Mensen met NF1 kunnen eerder overlijden dan mensen die deze ziekte niet hebben. Meestal leven ze 8 tot 15 jaar korter. Dit gebeurt vooral als iemand kanker heeft gekregen.
Heb je een vraag? erfolijn
erfocentrum.nl (body: Mail%20ons%20uw%20vraag%3B%20binnen%205%20werkdagen%20ontvangt%20u%20een%20antwoord.%20%0A%0AMijn%20vraag%20is%3A%20%0A) (Mail) ons.
-
Andere namen voor deze ziekte
NF1
Ziekte van Von Recklinghausen
Neurofibromatosis 1
Von Recklinghausen Disease
Von Recklinghausen's Neurofibromatosis -
Hoe wordt deze ziekte vastgesteld?
Een dokter kan neurofibromatose type 1 vaststellen als iemand de kenmerken heeft die hierboven staan. Maar in de eerste jaren van het leven hebben kinderen meestal nog te weinig kenmerken om dat zeker te weten. Als NF1 in een familie voorkomt, kunnen kinderen regelmatig onderzocht worden om te kijken of ze kenmerken hebben.
Meestal weten dokters door DNA-onderzoek te doen zeker of iemand NF1 heeft.
-
Is er behandeling voor deze ziekte?
Neurofibromatose type 1 gaat niet over. Vaak is een operatie mogelijk voor de tumoren. Bijvoorbeeld voor de neurofibromen op de huid.
Het advies van dokters is dat kinderen en volwassenen met NF1 ieder jaar controles krijgen. Dit is om klachten vroeg op te sporen, zodat ze beter te behandelen zijn. Dit wordt gedaan in een NF1 behandel- of expertisecentrum, door een team van een (kinder)arts, (kinder)neuroloog, oogarts, huidarts, erfelijkheidsarts en psycholoog.Informatie over de controles en behandeling vind je op de website van het Expertisenetwerk NF1. Je vind daar ook informatie over in welke gevallen je zo snel mogelijk contact op moet nemen met een dokter.
-
Hoe vaak komt het voor?
Neurofibromatose type 1 komt voor bij ongeveer 1 op 3500 personen.
-
Wat is de oorzaak van deze ziekte?
Bij NF1 zit de fout in het NF1-gen. Het NF1 gen ligt op chromosoom 17, op de lange (q) arm op plek q11.2 (17q11.2). De fout in dit gen is de oorzaak van de klachten.
-
Is deze ziekte erfelijk?
Ja, NF1 is erfelijk. Als één van de ouders het foutje in het NF1-gen heeft, kan hun kind de ziekte krijgen. Dit heet autosomaal dominante overerving.
Maar in de helft van de gevallen is iemand de eerste in de familie met NF1. Dan is het foutje in het gen bij hem of haar ontstaan. De ouders hebben het gen met het foutje niet. Dit heet een nieuwe afwijking. Iemand met het foutje kan het wel weer doorgeven aan zijn of haar kind. Dan is NF1 autosomaal-dominant erfelijk. -
Kinderwens
Wil je een kind en komt Neurofibromatose type 1 in jouw familie voor? Dan heb je misschien verschillende keuzes. Je kunt er over praten met je dokter. Hij of zij kan je verwijzen naar een erfelijkheidsarts. Het gesprek over de keuzes kun je voorbereiden.
Wil je misschien embryoselectie (PGT) laten doen? Dan kun je dat met een gynaecoloog of erfelijkheidsarts bespreken. Deze arts kan je misschien verwijzen naar PGT Nederland. De artsen van PGT Nederland kunnen je vertellen of PGT mogelijk is.
Heb je als vrouw NF1 en wil je zwanger worden? Dan kun je dit voordat je zwanger wordt bespreken met je arts. De arts kan je vertellen over de risico’s die er tijdens een zwangerschap kunnen zijn voor jou en je baby. En wat je eraan kunt doen.
Op de website kanker.nl vind je algemene informatie over kanker en een kinderwens.
-
Meer info voor patiënten
- Neurofibromatose Vereniging NederlandInformatie en lotgenotencontact
- NF1Informatieblad geschreven door erfelijkheidsartsen
- Infographic NF1Gemaakt door erfelijkheidsartsen
- KinderneurologieInformatie geschreven door een kinderneuroloog
- Patiënteninformatie Neurofibromatose Type 1 (2016)Een patiëntenversie van de zorgstandaard
- Expertisenetwerk NF1Informatie voor patiënten
- Ikhebdat.nlInformatie speciaal voor kinderen
- Cyberpoli NF1 (neurofibromatose)Informatie, filmpjes en je kunt vragen stellen aan een aantal deskundigen. Cyberpoli is bedoeld voor jongeren van 13 tot 26 jaar en voor hun ouders, broers en zussen
- Huisartsenbrochure Neurofibromatose type 1 (2016)Bij deze brochure horen een apart te downloaden brief voor: huisarts patiënt
- Kanker en neurofibromatose type 1 (Kanker.nl)
- 'Ik heb een kwartier naar die twee streepjes zitten kijken'Roosella heeft NF1. Zij en haar man Bart hebben gekozen voor PGT. Hun dochter Sofie heeft de aanleg niet. Misschien willen ze nog een tweede kind. Uit 2025
- 'Een kind opzadelen met neurofibromatose vonden wij geen optie'Het verhaal van Jody en Levi. Jody heeft NF1. Die ziekte aan haar kind doorgeven vonden zij en haar man geen optie. Ze hebben gekozen voor PGT. Hun dochter Mikky heeft de aanleg niet,. Uit 2025
- 'Sanne was bang om dood te gaan, maar ik heb gezegd dat dat niet gaat gebeuren'Hillegonda en haar dochter Sanne hebben NF1. Portretblog door erfelijkheidsarts Cora Aalfs.Uit 2021
- Documentaire Neurofibromatose type 1Pim heeft NF1. Hij vertelt wat het betekent voor zijn leven. Nederlands gesproken en met automatische ondertitels. Duurt 25 minuten. Uit 2013
- Filmpje: Dewi (11) heeft neurofibromatose type 1Ze vindt het niet leuk dat mensen haar aanstaren door haar uiterlijk. Zij en haar kinderarts vertellen erover. Uit 2021
- MedlinePlus GeneticsInformatie in het Engels
- Genetic and Rare Diseases Information Center (GARD)Informatie in het Engels, met een overzicht van hoe vaak bepaalde kenmerken voorkomen
-
Meer info voor artsen
- Neurofibromatosis type1Richtlijnen VKGN-STOET
- Neurofibromatose type 1 (Artsengenetica)Diagnostische criteria, klinische kenmerken en beleid
- NF1 Informatieblad geschreven door erfelijkheidsartsen
- Infographic NF1Gemaakt door erfelijkheidsartsen
- Expertisenetwerk NF1Informatie voor zorgverleners
- Zorgstandaard Neurofibromatose Type 1 (mei 2015)
- Huisartsenbrochure Neurofibromatose type 1 (2016)Bij deze brochure horen een apart te downloaden brief voor: huisarts patiënt
- Neurofibromatose type 1 (juni 2020)Samenvatting van een referaat in het kader van de AVG-opleiding en de opleiding Klinische Genetica ErasmusMC
- Medische begeleiding van kinderen en volwassenen met Neurofibromatose type 1 (febr.2017)Informatie voor (huis)arts en tandarts. Geschreven in het kader van de opleiding tot AVG-arts
- Orphanet
- GeneReviews
-
Expertisecentra
- Expertisecentra speciaal voor deze aandoening:
-
- Erasmus MC Expertisecentrum voor Erfelijke Neurocognitieve Ontwikkelingsstoornissen
- Erasmus MC - Erasmus Medisch Centrum - Afdeling Algemene Kindergeneeskunde
- Dr. Molewaterplein 40
- 3015 GD ROTTERDAM
- +31 (0)10 703 6146
- secretariaatalkg@erasmusmc.nl
- Orpha.net Expertlink
- Expertisecentra voor vormen van deze aandoening:
- Geen expertisecentra gevonden voor vormen van deze aandoening.
- Expertisecentra voor de groep van aandoeningen waar deze aandoening ook bij hoort:
-
- Erasmus MC Expertisecentrum voor Erfelijke Neurocognitieve Ontwikkelingsstoornissen
- Erasmus MC - Erasmus Medisch Centrum - Afdeling Algemene Kindergeneeskunde
- Dr. Molewaterplein 40
- 3015 GD ROTTERDAM
- +31 (0)10 703 6146
- secretariaatalkg@erasmusmc.nl
- Orpha.net Expertlink
-
- LUMC Expertisecentrum voor Zeldzame Oogtumoren
- LUMC - Leids Universitair Medisch Centrum - LUMC - Leids Universitair Medisch Centrum
- Albinusdreef 2
- 2333 ZA LEIDEN
- +31 (0)71 526 9111
- Orpha.net Expertlink
-
- Erasmus MC Expertisecentrum voor Botaandoeningen
- Erasmus MC - Erasmus Medisch Centrum - Erasmus MC - Erasmus Medisch Centrum
- Dr. Molewaterplein 40
- 3015 GD ROTTERDAM
- +31 (0)10 704 0704
- info@erasmusmc.nl
- Orpha.net Expertlink
-
- Radboudumc Expertisecentrum voor Aangeboren Ontwikkelingsstoornissen
- Radboudumc - Radboud universitair medisch centrum - Sectie Klinische Genetica
- Geert Grooteplein-Zuid 10
- 6525 GA NIJMEGEN
- +31 (0)24 361 3946
- erfelijkheid@radboudumc.nl
- Orpha.net Expertlink
-
- Amsterdam UMC Expertisecentrum voor Zeldzame Pediatrische Aandoeningen van Nieren en Urinewegen
- Amsterdam UMC, locatie AMC - Polikliniek Kindernefrologie
- Meibergdreef 9
- 1105 AZ AMSTERDAM
- +31 (0)20 566 8000
- Orpha.net Expertlink
-
- UMC Utrecht Expertisecentrum voor Erfelijke en Aangeboren Nier- en Urinewegaandoeningen
- UMC Utrecht - Universitair Medisch Centrum Utrecht - Polikliniek Genetica
- Heidelberglaan 100
- 3584 CX UTRECHT
- +31 (0)88 755 3800
- erfadv@umcutrecht.nl
- Orpha.net Expertlink
-
- LUMC Expertisecentrum voor Zeldzame Endocriene en Bot Stoornissen
- LUMC - Leids Universitair Medisch Centrum - LUMC - Leids Universitair Medisch Centrum
- Albinusdreef 2
- 2333 ZA LEIDEN
- +31 (0)71 526 9111
- Orpha.net Expertlink
-
- UMC Utrecht Expertisecentrum voor Skeletmalformaties & Mobility Clinic
- UMC Utrecht - Universitair Medisch Centrum Utrecht - Polikliniek Kinderorthopedie
- Heidelberglaan 100
- 3584 CX UTRECHT
- +31 (0)88 756 7470
- kinderORSK@umcutrecht.nl
- Orpha.net Expertlink
-
- Maastricht UMC+-Kempenhaeghe Academisch Centrum voor Epilepsie
- Maastricht UMC+ - Maastricht UMC+
- P. Debyelaan 25
- 6229 HX MAASTRICHT
- +31 (0)43 387 6543
- Orpha.net Expertlink
-
- Maastricht UMC+-Kempenhaeghe Academisch Centrum voor Epilepsie
- Kempenhaeghe Heeze - Kempenhaeghe
- Sterkselseweg 65
- 5591 VE HEEZE
- +31 (0)40 227 9022
- info@kempenhaeghe.nl
- Orpha.net Expertlink
-
- Maastricht UMC+ Expertisecentrum voor Genodermatosen
- Maastricht UMC+ - Polikliniek Dermatologie
- P. Debyelaan 25
- 6229 HX MAASTRICHT
- +31 (0)43 387 5000
- Poli.dermatologie@mumc.nl
- Orpha.net Expertlink
-
Updatedatum
29 september 2026
