Dementie en erfelijkheid

Over erfelijkheid en dementie

Dementie is een verzameling kenmerken die je krijgt omdat de hersenen slechter gaan werken. Je vergeet steeds meer en kan steeds minder goed nadenken. De kans dat iemand dementie krijgt, is 1 op 5 (20%).

Oorzaken van dementie zijn heel verschillend. Eén oorzaak is de ziekte van Alzheimer. Dat is bij ongeveer 7 op de 10 (70%) mensen zo. Andere bekende vormen van dementie zijn bijvoorbeeld vasculaire dementie, frontotemporale dementie en Lewy Body dementie.

Bij ruim 50 ziektes is dementie een onderdeel van de ziekte.

Dementie is meestal niet erfelijk. Het belangrijkste risico voor dementie is leeftijd. Maar ook zaken zoals roken, een ongezonde leefstijl, hoge bloeddruk en diabetes verhogen de kans. Er komt steeds meer zicht op de risico’s. Hoe meer risico’s je hebt, hoe meer kans op dementie. Maar dat wil nog niet zeggen dat je ook dementie krijgt.

 

Alzheimer is een ziekte op zich. De oorzaak van Alzheimer is dat hersencellen afbreken (De hersenen zijn opgebouwd uit hersencellen). Meestal begint het na het 65e levensjaar. De ziekte van Alzheimer is meestal niet erfelijk. Vooral iemands leeftijd verhoogt de kans op Alzheimer. Maar andere risico’s zijn bijvoorbeeld roken, een ongezonde leefstijl, hoge bloeddruk en diabetes verhogen de kans. Er komt steeds meer zicht op de risico’s. Hoe meer risico’s je hebt, hoe meer kans op de aandoening. Maar dat betekent nog niet dat iedereen met deze risico’s, ook Alzheimer krijgt.

In ongeveer een vierde (25%) van de gevallen komt Alzheimer vaker in de familie voor; dan hebben twee of meer mensen in de familie het. Binnen deze groep krijgt ongeveer 95 op 100 (95%) van de mensen de ziekte na hun 60-65ste jaar. Bij ongeveer 5 op 100 (5%) families waarin de ziekte van Alzheimer voor het 65ste jaar begint, is meestal een erfelijke aanleg de oorzaak. Dan is er 50% kans op overerven (autosomaal-dominante overerving). Of dat het geval is, kan vastgesteld worden door DNA-onderzoek  bij een afdeling Klinische Genetica.

Vasculaire dementie komt bij ongeveer 1 tot 2 op 10 van de mensen met dementie voor. Bij vasculaire dementie sterven bloedvaten in de hersenen af bijvoorbeeld door een herseninfarct. Er is meer kans op vasculaire dementie door bijvoorbeeld een hoge bloeddruk of diabetes. De invloed van erfelijke aanleg op het ontstaan is bij vasculaire dementie waarschijnlijk minder dan bij Alzheimer.

Frontotemporale dementie (FTD) is een vorm van dementie waarbij vooral het voorste deel van de hersenen beschadigd. In 25 tot 40 op de 100 gevallen (25 tot 40%) is frontotemporele dementie erfelijk. Soms kan de erfelijke oorzaak van FTD met DNA-onderzoek te vinden. Iemand met de erfelijke vorm van FTD heeft 1 op 2 (50%) kans om dit aan een kind door te geven. Dit noemen we autosomaal dominante overerving.

Lewy body dementie is bijna nooit erfelijk. Het Alzheimercentrum zuidwest Nederland doet onderzoek naar de genen die belangrijk zijn bij het ontstaan van Lewy body dementie. Bij Lewy body dementie gaan bepaalde eiwitten zich ophopen in de hersenen.

Meer lezen:

Ondersteuning / lotgenotencontact

 

Aandoeningen waarbij dementie (soms) voorkomt

Soms is dementie een kenmerk van een andere ziekte. Dat kan een erfelijke of een niet-erfelijke ziekte zijn. Voorbeelden van erfelijke ziektes zijn CADASIL en de ziekte van Huntington. Sommige mensen hebben kenmerken die op dementie lijken, maar in werkelijkheid is dan sprake van een andere aandoening. Het kan dan bijvoorbeeld gaan om depressie of bloedarmoede. Meer lezen? Klik hier.

In de onderstaande lijst vind je een aantal voorbeelden:

 

Colofon

De inhoud van deze special is geschreven door het Erfocentrum in samenwerking met Alzheimer Nederland.
Auteursrecht foto's : 123F Stockfoto

Wist je dat?